استرس

استرس يااضطراب؟
استرس و اضطراب کلماتی هستند که در زندگی روزمره، برای توصيف حالات و احساساتبسيار استفاده می شوند:. به طور مثال، به هنگام سخنرانی در برابر جمع، به هنگام امتحان،به هنگام مشکلات مادی، تاُخير سر يک قرار، … هنگامی که در شرايطی چون شرايط فوق،در سخنان خود از اين دو کلمه استفاده می کنيم، توجه چندانی به تفاوت موجود ميان آندو نداريم.
ولی هنگام سخن گفتن از مشکلات روحی شايع در کودکان و نوجوانان، بايد دقيق تر بود وتفاوت ميان استرس و اضطراب را به خوبی درک کرد. در روان شناسی، اضطراب مرحله یپيشرفته تر استرس مزمن است، که هنگامی به صورت يک مشکل بهداشت روانی در می آيد کهبرای فرد يا اطرافيانش رنج و ناراحتی به وجود آورد يا مانع رسيدن او به اهدافش شودو يا در انجام کار های روزانه و عادی او اختلال ايجاد کند. برای درک بهتر ابتدااسترس (تنيدگی)، و سپس اضطراب را مورد بررسی قرار می دهيم.
تنيدگی (استرس)
استرس يا تنيدگي يا فشار عصبی، در روان شناسی به معنی نيرو و فشار است. هر محرکیکه در بدن باعث ايجاد واکنش شود، عامل تنيدگی يا استرس زا ناميده می شود. بهعبارتی ديگر، هر عاملی که موجب تنش روح و جسم و از دست رفتن تعادل فرد شود، عاملتنيدگی است.
تنيدگی واکنش يا واکنش هايی است که در فرد، در اثر حضور عاملی ديگر (عامل تنيدگی)به وجود می آيد تا تعادل از دست رفته را باز گرداند، و باعث بسيج شدن قوای فردبرای مقابله با آن عامل و آماده باش موجود زنده می شود.
مراحل تنيدگی
تنيدگی معمولاً دارای سه مرحله است:
۱- واکنش اخطار:
مغز پس از دريافت خبر ناخوشايند (عامل تنيدگی)، آن را ثبت می کند و هيپوتالاموس بهتفسير آن، و سپس به فرستادن اخطار الکتروشيميايی به غدد هيپوفيز موجود در مرکزجمجه می پردازد.
اين غدد شروع به ترشح هورمونی برای تحريک غدد فوق کليوی می کنند. به اين ترتيب،هورمون آدرنالين از غدد فوق کليوی آزاد شده و در جريان خون می ريزد و پيام را بهساير غدد در سراسر بدن منتقل می کند.
در نتيجه، طحال برای عمل بسيج شده و باعث ورود گلبول های قرمز اضافی در جريان خونمی شود. بنابراين، اکسِيژن و غذای اضافی وارد سلول ها می شوند، قدرت لخته ی خونبالا می رود، کبد مواد قندی و ويتامين ها را رها می سازد، ضربان قلب بيشتر می شودو تنفس تغيير می کند.
همچنين، خون از پوست و احشا به ماهيچه ها و مغز جاری شده، باعث سردی دست ها وپاهامی شود، و بدن برای تهاجم يا حمله يا فرار به صورت آماده در می آيد.اين مرحلهممکن است از چند دقيقه تا ٢٤ ساعت به طول انجامد.
۲- مرحله ی مقاومت :
طی اين مرحله که ممکن است ازچند ساعت تا چند روز طول بکشد، بدن عملاً برای مبارزهبا عامل فشار بسيج است. به همين دليل به مصرف انرژی فراوان نيازمند است.
بعد از واکنش و دفع يا حل عامل فشار، بدن احساس خستگی می کند. پس از مدتی استراحت،متابوليسم (سوخت و ساز) بدن به حالت عادی بر می گردد. معمولاً دو مرحله ی اول برایبدن مفيدند، چون از طرفی باعث می شوند تا بدن قوای خود را بسيج کند و در آن شرايطواکنش نشان دهد، و از طرفی ديگر، با تحريک غدد و فعال شدن هورمون ها، تعادل هورمونها و ديگر مواد در خون دوباره بر قرار می شود.
۳- مرحله ی فرسودگی:
در صورتی که شرايط استرس زا بيش از حد طولانی شود، يا به طور مکرر رخ دهد، يا اينکه سيستم عصبی بدن نتواند به مرحله ی مقاومت خاتمه دهد و بدن مدتی طولانی همچنانبسيج باقی بماند(به خصوص در کسانی که اضطراب دارند)، ذخاير آن به تدريج تمام میشود و بدن در برابر بيماری ها آسيب پذير می شود.
آنگاه است که فرد دچار مشکلات روانی، نظير اضطراب، افسردگی، خستگی، عصبانيت،وسواس، پيری زودرس و … و نيز بيماری هايی جسمی همچون سرماخوردگی، آنفولانزا، کماشتهايی، اختلال در هضم، سردرد، فشار خون بالا، سکته ی قلبی، روماتيسم، ميگرن،سرطان، … می شود.

کلینیک مددکاری اجتماعی فراز...